Nadas con estrela

A próxima vez que saias a gozar dunha noite despexada, pecha os ollos e dálles tempo a que se adapten á escuridade. Mira cara arriba e observa como aparecen miles de estrelas. Polo mero feito de contemplar o ceo e fixarche no brillo ou quizá na posición dunha estrela, unirasche a unha lista incriblemente larga de seres humanos que fixeron o mesmo a través de todos os tempos. Pero non todos se limitaron a mirar, algunhas trataron e tratan de buscar respostas, como esta breve selección de mulleres que representan o pasado, o presente e o futuro da astrofísica. Sirva isto de pequena homenaxe a todas elas.

Iluminando o universo feminino

Este curso queremos "dar luz" a ese cielo escuro que enmarca a nosa muralla con una escolma dos proxectos que ao longo destes anos foron a noso foco: dar visibilidade ás mulleres que permanecían agochadas na "materia escura".

As gardiás das palabras

Ao longo destes últimos anos tratamos de visibilizar a mulleres de diferentes ámbitos. Nesta ocasión queremos dedicar esta entrada ás académicas das lingua galega e española, porque se fixésemos unha enquisa pedindo que nomeen a algunha delas seguro que o resultado non ía á ser moi alentador. Como se pode ver foron e son poucas: 11 mulleres en cada Academia. As conclusións son obvias. Sirva, pois, como homenaxe a estas "gardiás das palabras".

 

Pasapalabra : De muller a muller

Son moitos os proxectos que dende a Biblioteca teñen como eixe a igualdade. Hoxe, para conmemorar este Día da Muller, traémosvos este Pasapalabra como un xeito de homenaxear a todas aquelas mulleres que, dende moitos ámbitos, construiron as bases da igualdade entre homes e mulleres. A todas elas, as que podemos recordar e as que o tempo sepultou ou ignorou, ás presentes, ás que veñan... Realmente, cantas destas serías capaz de recoñecer? Anímate, participa e mándanos as túas respostas ao correo da biblio.

 

Cuestión de cifras

Traballo de documentación sobre a situación das mulleres en diferentes ámbitos, feito polo alumnado de 2º de BAC para conmemorar o Día da muller.

Contra vento e marea: Mulleres en loita

    A mellor protección que calquera muller pode ter é a coraxe

(Elizabeth Cady Stanton) 

 Setenta anos despois da Declaración Universal dos Dereitos Humanos, as mulleres estamos a ser a avanzadilla da loita pola non discriminación e a lexitimidade que teñen todas as persoas a ser iguais en dignidade e dereitos. Saímos ás rúas, facémonos oír, reivindicamos por aquelas que o teñen prohibido, denunciamos as inxustizas si, pero sempre estamos a conxugar os verbos en presente.

     Habería que preguntarse entón que sería de nosoutras sen as que nos precederon: mulleres sen voz, sen lei, sen partido, sen organizacións, sen redes… A súa loita foi encarnizada e descomunal, porque estaban soas e con todo en contra. Por iso elas son o noso referente, a elas debémoslles o futuro.

    Raíñas, guerreiras, Premios Nobel, artistas, heroínas, a Historia está preñada delas. Mulleres que nunca se rendiron, que pagaron en ocasións coa súa vida por un ideal ou por intentar mellorar o mundo…e que foron esquecidas ou afastadas.

     Por iso dende o IES Xoán Montes reclamamos os seus nomes en MAIÚSCULA. Por todos os nosos alumnos para que as coñezan, e por todas as nosas alumnas para que xamais as esquezan.

Día internacional da Muller e da Nena na Ciencia

     A Asemblea Xeral das Nacións Unidas proclamou, no ano 2015, o 11 de febreiro como Día Internacional da Muller e a Nena na Ciencia. A iniciativa xurdiu como unha ferramenta para animar ás mulleres para entrar en carreiras científicas e tecnolóxicas, visibilizar a contribución das mulleres nestes ámbitos e crear referentes para as novas xeracións.

    En España, desde fai uns tres anos, un grupo de científicas e investigadoras agrupadas baixo a etiqueta do #11 F lanzou un chamamento para que as actividades cheguen a cada vez máis persoas. De aquí a nosa pequena contribución para conmemorar este día, DE PRIMEIRA(-S), mulleres que foron pioneiras no campo da Ciencia e que forma parte do Proxecto documental realizado polo alumando de 1º da ESO o curso pasado.

CIENTÍFICAS

INVENTORAS

De primeira(-s)

Todas (e todos) hoxe sabedes ler, escribir, realizar operacións matemáticas, ter unha conta a voso nome, manexar un ordenador ou un móbil? Pero todo isto era impensable hai moitas décadas para as mulleres, e mesmo, para moitas mozas ha día de hoxe é un soño inalcanzable.

O feito de que moitas de vós poidades estudar en igualdade cos mozos forma parte da historia da muller. As mulleres occidentais alcanzamos metas incribles hai uns anos, aínda que a situación noutros países do mundo sexa tremenda: a ablación feminina, a limitación do nacemento de nenas a favor dos nenos,  a submisión da muller baixo os burkas e, sen ir tan lonxe no espazo, os casos de violencia de xénero que alagan os informativos en todos os países.

E se non, preguntádevos por que a estas alturas se celebra o Día internacional da Muller?

Por iso, o noso obxectivo foi  visibilizar a aquelas mulleres que foron as primeiras en lograr ou conseguir, nos diferentes campos,  algo.  Trátase de dar luz, de pór o foco nelas, para que as coñezades e coñézanas. De aquí o título: DE PRIMEIRA(-S), que quere dicir, "sobresaliente na súa liña". Foron 100 as escollidas, pero poderían ser moitas máis!

Esta exposición forma parte do proxecto documental que se está a realizar co alumnado de 1º de ESO- quen recabaron estes datos que agora vedes- na materia de Tratamento de información e Investigación. En breve, podederes velas moito máis de cerca.

Día da Muller 2018

Mulleres simbólicas

Ao longo destes anos, son moitas a mulleres que visibilizamos: Mulleres que deron a nota, Mulleres con valor, Mulleres tras as liñas, Bocas seladas. Este curso o alumnado de 1º de BAC de Lit. Universal acheganos a estas Mulleres simbólicas, unha escolma de personaxes literarios que ao longo de todos os tempos serviron de espello onde mirarse as sociedades. Noraboa polo voso traballo!

Bocas seladas

 Outro ano máis chegamos ao 8 de Marzo e disque é o Día da Muller. O resto do ano, que foi do 51% da poboación mundial?
O silencio, amigas, este é o inimigo, que non se nos vexa (canto menos chames a atención, mellor), que non saiba ninguén o que pasa na túa casa (de portas para fóra, que non saia), que non se fale de nosoutras (nin na política, nin nas leis, nin nos medios de comunicación, nin nos libros…), que non se nos oia sinalando, clamando, reclamando.
Xa non é tempo de silencio, senón de revelación. Falade, rapazas, disertade, exhortade, demandade, e que se escoite tamén a aquelas que antes de nosoutras foron, que ocupen un lugar predominante, arriba e a dereita, a onde van de xeito natural os ollos. Mulleres de todas partes, de todos os saberes, de todos os oficios, de todas as loitas… 

Que non nos selen os labios!

Este foi o lema, con dobre sentido, escollido para que o alumnado de 2º ESO na materia de Cidadanía, investigara e visibilizara a algunhas desas mulleres que aparecen nos selos de correos e que ninguén parece ver nin coñecer. Non están todas as que son, mais ...

Mulleres tras as liñas

Até o século XX, a muller europea pertenceu, en estrito sentido, ao home da familia: ao pai cando era virxe e ao marido, cando casaba, e aos seus fillos, cando enviuvaba. Ademais, desde o punto de vista legal, non podía comprar nin vender as súas pertenzas, viaxar, estudar, subsistir..., sen o permiso dos homes. Desafiar todo isto, supuña perdelo todo.
Pero houbo mulleres que se arriscaron, que perderon o medo, que dixeron NON, porque querían recuperar a súa esencia, a súa liberdade. Para iso, moitas se vestiron de homes, outras usaron pseudónimos, para realizar ese desexo obsesivo: deixar de estar illadas, marxinadas; en definitiva, poder ser elas mesmas.

O noso proxecto comenza con dous referentes culturais: o primeiro máis coñecido polo noso alumnado a través do cine, Hua Mulan, unha muller que disfrazada de guerreiro uníuse ao exército chino e cuxa lenda está recollida no poema Balada de Mulan. O outro referente, máis coñecido por as que temos xa unha certa idade, fai referencia a nosa nenez e aos xogos coa comba, "La doncella guerrera": quen non recorda isto?

"A un capitán sevillano la desgracia le dio Dios / de siete hijas que tuvo que ninguna fue varón / un día la más pequeña le pidió la bendición / padre me voy a la guerra vestidita de varón / hija mía no te vayas que te van a conocer / tienes el pelito largo y la cara de mujer / padre si lo tengo largo padre me lo cortaré / y después de bien cortado un varón pareceré / siete años peleando y nadie la conoció / sólo la hija del rey que de ella se enamoró."

Aquí tedes unha escolma de mulleres que se disfrazaron de homes:

e outra de mulleres que optaron usar un pseudónimo masculino:

Mulleres con valor

Outra vez estamos a celebrar este día 8 de marzo coa ilusoria pretensión de recordarlle á xente que as mulleres tamén formamos parte dese grupo económico que denominamos produtores, como se nosoutras non levásemos uns 200.000 anos (50.000 arriba ou abaixo) co lombo partido en aras do desenvolvemento da humanidade.

E nestas estabamos no IES Xoán Montes, cando ao Equipo da Biblioteca se nos ocorreu investigar se se lles daba ás mulleres o suficiente valor nos países europeos do século XX como para destacar as súas figuras nos billetes de curso legal.

Así foi como nos puxemos a traballar co alumnado de 1º da ESO este proxecto documental, referido a aquelas mulleres que aparecían nos billetes de países europeos nos último corenta anos antes da entrada na UE.

Nun principio chamounos a atención a desproporción estatística entre o número de personaxes masculinos que atopabamos e os femininos. A desigualdade neste espacio mesmo supera o da vida cotiá. Sen ter en conta ás raíñas, resulta inconcebible que mulleres tan importantes como houbo en ámbitos destacados de todas as artes e as ciencias no fosen nunca recoñecidas polos seus lugares de orixe, e que, por riba, se pretendese realzar en moitas ocasións figuras de mulleres prototipos, as esposas de, as obreiras exemplares, os modelos de beleza…sempre sen un nome, sen identidade.

Queda claro que os estados seguen a ser patriarcais e masculinizantes, que a muller vese na obriga de acumular maiores méritos que o home para alcanzar as mesmas cotas e que eses grandes talentos que queremos celebrar con este traballo triunfaron a pesares da súa condición feminina, tras una tenaz resistencia, en cada caso, ao rol que se lles quería impoñer dende tempos ancestrais.

Vaia aquí a nosa homenaxe tamén a todas esas mulleres que faltan, as pouco coñecidas pioneiras que romperon moldes e que sempre servirán de referencia ás novas xeneracións.

Ademais, creamos un xogo para poñer en práctica o aprendido  con esta actividade. Preme nesta imaxe:

Toma nota¡ Día da muller

Aproveitando o aniversario da publicación da obra Cantares Galegos de Rosalía de Castro, dende a Biblioteca do Xoán Montes xurdiu a idea de recordar a esta muller, figura clave da historia da nosa terra, a través do poema Negra Sombra, musicado polo compositor que dá nome ao noso Centro. Que mellor que utilizar unha partitura, tan identificada co noso sentir, para ilustrar o papel das mulleres, sempre na sombra, a través dunha serie de biografías de destacadas protagonistas en tódolos ámbitos, épocas e lugares: dende Safo de Lesbos ata Malala, nun percorrido que pretende atraer a atención do alumnado e sacar á luz a contribución das mulleres á historia da humanidade.

 

E agora, dime a cantas mulleres realmente coñeces? Pincha na nota musical e accederás a un xogo.